شاید برای شما هم پیش آمده باشد که نیمه شب با صدای “تق تق” ناخن کشیدن سگتان روی بدنش بیدار شوید. یا شاید هنگام نوازش کردن پت دلبندتان متوجه برجستگی های ریز، قرمزی یا پوسته هایی شده اید که قبلا آنجا نبودند. خارش و جوش در بدن سگ یکی از شایع ترین دلایلی است که صاحبان حیوانات خانگی را به کلینیک های دامپزشکی می کشاند اما آیا این مسئله همیشه یک حساسیت ساده فصلی است؟
در این مقاله جامع تیم تخصصی کلینیک دامپزشکی مورفین لایه های پنهان مشکلات پوستی را کنار می زند. ما به شما خواهیم گفت که چه زمانی یک جوش ساده تنها یک جوش است و چه زمانی میتواند نشانه ای فریب کار از یک بیماری داخلی یا حتی تومورهای سرطانی مانند ماست سل تومور باشد.
وقتی خارش امان سگ را می برد
پوست بزرگترین ارگان بدن سگ و اولین سد دفاعی او در برابر دنیای بیرون است. وقتی این سد دفاعی میشکند اولین علامت معمولا خارش است. دیدن سگی که مدام خود را می خاراند، گاز می گیرد یا لیس میزند نه تنها برای خود حیوان زجرآور است بلکه برای صاحبش نیز کلافه کننده است.
اما موضوع فقط کلافگی نیست. خارش و جوش در بدن سگ میتواند دروازه ای برای ورود عفونت های ثانویه باکتریایی و قارچی باشد. بدتر از آن گاهی اوقات این علائم پوستی فریاد کمکِ ارگان های داخلی بدن هستند. در کلینیک تخصصی مورفین ما بارها با کیس هایی روبرو شده ایم که صاحب حیوان تصور میکرده سگش دچار آلرژی به مرغ است اما پس از نمونه برداری دقیق متوجه وجود تومورهای پوستی شده ایم که ظاهری دقیقا شبیه به جوش داشتند.
بنابراین هدف ما در این مقاله این است که به شما آموزش دهیم چطور علائم را جدی بگیرید و برای درمان خارش و جوش در بدن سگ بهترین مسیر پزشکی را انتخاب کنید.
انگل های خارجی
اگر سگتان ناگهان شروع به خاراندن شدید کرد قبل از اینکه نگران سرطان یا بیماری های عجیب شوید باید به دنبال مهمان های ناخوانده بگردید. انگل ها شایع ترین دلیل ایجاد خارش و جوش در بدن سگ هستند.
کک ها:
باور غلطی وجود دارد که می گوید: “سگ من کک ندارد چون من ککی روی بدنش نمی بینم.” حقیقت این است که کک ها استاد قایم موشک بازی هستند! آن ها روی بدن سگ می پرند، نیش می زنند و پنهان میشوند. بزاق کک حاوی پروتئین هایی است که برای بسیاری از سگ ها به شدت حساسیت زا است.
- درماتیت آلرژیک کک: در سگ های حساس حتی یک نیش کک میتواند باعث شود سگ تا هفته ها تمام بدنش را بخاراند. این خارش معمولا در ناحیه بالای دم و پشت ران ها شدیدتر است و باعث ایجاد جوش های ریز قرمز میشود.
جرب یا گال:
جرب ها انگل های میکروسکوپی هستند که زیر پوست تونل می زنند. دو نوع اصلی آن ها باعث خارش و جوش در بدن سگ می شوند:
- جرب سارکوپتیک: به شدت خارش دار و واگیردار است و حتی به انسان نیز منتقل میشود. سگ آنقدر خود را میخاراند که پوستش زخم و خون آلود می شود. لبه گوش ها، آرنج و زیر شکم نواحی مورد علاقه این انگل هستند.
- جرب دمودکس: معمولا خارش کمتری دارد اما باعث ریزش مو و ایجاد جوش های چرکی می شود. این نوع جرب اغلب نشان دهنده ضعف سیستم ایمنی است و ما در کلینیک مورفین در مواجهه با دمودکس بزرگسالان حتما چکاپ سرطان و بیماری های هورمونی را انجام میدهیم.
چه زمانی "جوش و خارش" نشانه سرطان است؟
این مهم ترین بخشی است که بسیاری از سایت ها به شما نمی گویند. شاید عجیب به نظر برسد اما برخی از خطرناک ترین سرطان های سگ خودشان را در لباس مبدلِ یک بیماری پوستی ساده نشان می دهند. در بخش انکولوژی کلینیک مورفین ما وظیفه داریم این موارد را از یک آلرژی ساده تفکیک کنیم.
ماست سل تومور
به این سرطان لقب “مقلد بزرگ” را داده اند زیرا میتواند شبیه هر چیزی باشد: یک جوش چرکی، یک زگیل، جای نیش حشره یا یک توده نرم زیر پوست.
- ارتباط با خارش و جوش در بدن سگ: سلول های این تومور حاوی کیسه هایی پر از “هیستامین” هستند (همان ماده ای که در آلرژی باعث خارش می شود). وقتی سگ این توده را میخاراند یا شما آن را فشار می دهید، هیستامین آزاد می شود.
- نشانه داریر: اگر یک جوش یا توده را لمس کردید و ناگهان قرمز، متورم و به شدت خارش دار شد، این یک زنگ خطر جدی است.
- هشدار: هرگز سعی نکنید جوش های مشکوک روی بدن سگ را در خانه فشار دهید یا بترکانید. اگر این توده ماست سل تومور باشد فشار دادن آن می تواند باعث شوک آنافیلاکتیک (شوک آلرژیک شدید) و حتی مرگ حیوان شود.
لنفوم پوستی
این نوع سرطان نادر اما پیشرونده دقیقا با علائم خارش و جوش در بدن سگ شروع می شود. پوست حیوان قرمز، ملتهب و پوسته پوسته می شود (شبیه به بیماری قارچی یا اگزما). تفاوت اصلی اینجاست که این علائم به درمان های رایج ضدخارش و آنتی بیوتیک ها پاسخ نمی دهند. اگر سگی دارید که ماه هاست درگیر بیماری پوستی است و خوب نمی شود نیاز به نمونه برداری در یک مرکز تخصصی دارد.
درباره سرطان سگ بیشتر بخوانید
آلرژی ها
اگر انگل ها و سرطان را کنار بگذاریم آلرژی ها بزرگترین سهم را در ایجاد خارش و جوش در بدن سگ دارند. سیستم ایمنی سگ به یک عامل بی خطر واکنش بیش ازحد نشان می دهد و نتیجه آن التهاب پوست است.
درماتیت آتوپیک
همانطور که برخی انسان ها در بهار عطسه می کنند سگ ها در واکنش به گرده گیاهان، گرد و خاک خانه یا کپک ها دچار خارش می شوند.
- علائم: لیسیدن مداوم پنجه ها به طوری که رنگ موهای پنجه قهوه ای می شود، مالیدن صورت به فرش و عفونت های مکرر گوش.
آلرژی غذایی
برخلاف تصور عموم که فکر می کنند تغییر برند غذا باعث حساسیت شده، آلرژی غذایی معمولا به منبع پروتئین مثل مرغ، گوشت گاو، تخم مرغ مربوط است که سگ سال هاست مصرف می کند.
- ظاهر پوستی: جوش های ریز در اطراف مقعد، زیر بغل و کشاله ران.
- نکته تشخیصی: در کلینیک مورفین ما برای تشخیص قطعی آلرژی غذایی از رژیم حذف استفاده می کنیم نه حدس و گمان. قطع کردن مرغ به تنهایی کافی نیست، پروسه تشخیص باید علمی باشد.
درماتیت تماسی
گاهی اوقات خارش و جوش در بدن سگ دقیقا در محل تماس با یک شیء ایجاد می شود.
- مثال ها: جوش های زیر شکم به خاطر حساسیت به الیاف فرش یا چمن یا جوش های دور دهان به خاطر حساسیت به پلاستیک ظرف غذا. استفاده از ظروف استیل یا سرامیک می تواند این مشکل را حل کند.
Receive an appointment
دریافت نوبت
وقتی خارش تبدیل به زخم می شود
خارش مداوم باعث خراشیده شدن پوست می شود و این یعنی باز شدن دروازه برای باکتری ها و قارچ ها.
پیودرما
جوش های زرد رنگ چرکی که بعد از ترکیدن تبدیل به دلمه های گرد می شوند. این ها اغلب بوی بدی دارند.
عفونت مخمری
قارچ های فرصت طلب مالاسزیا که باعث می شوند پوست سیاه، ضخیم و چرب شود و بوی “نان کپک زده” یا “پنیر” بدهد.
نقاط داغ
یکی از ترسناک ترین شکل های خارش و جوش در بدن سگ عارضه ای به نام «هات اسپات» یا درماتیت مرطوب حاد است.
چطور اتفاق می افتد؟
صبح سگتان سالم است اما عصر با یک زخم بزرگ، قرمز، خیس و بسیار دردناک روی گردن یا پهلو مواجه می شوید.
علت
معمولا به خاطر یک خارش اولیه (نیش کک، گره خوردن موها یا آلرژی) سگ شروع به جویدن آن ناحیه می کند. رطوبت دهان و باکتری های پوست باعث عفونت انفجاری می شوند.
اقدام فوری
این یک اورژانس است. ناحیه باید سریعا تراشیده شود تا هوا بخورد. استفاده از پمادهای چرب روی هات اسپات ممنوع است چون وضعیت را بدتر می کند.
مسیر تشخیص در کلینیک مورفین
یکی از بزرگترین اشتباهات در درمان خارش و جوش در بدن سگ “درمان کورکورانه” است. مثلا دامپزشکی بدون آزمایش آمپول کورتون تزریق می کند. خارش برای دو روز قطع می شود اما هفته بعد با شدتی دوچندان برمی گردد. چرا؟ چون علت اصلی مثلاً جرب یا تومور تشخیص داده نشده و کورتون فقط سیستم ایمنی را سرکوب کرده است.
ما در کلینیک دامپزشکی مورفین به پروتکل “تشخیص پله ای” معتقدیم. هیچ دارویی تجویز نمی شود مگر اینکه بدانیم دقیقا با چه دشمنی طرف هستیم.
لام پوستی و سیتولوژی
این اولین و مهم ترین تست درماتولوژی است. ما با یک نوار چسب شفاف یا اسلاید شیشه ای نمونه ای سطحی از روی جوش ها یا نواحی خارش دار برمی داریم و زیر میکروسکوپ نگاه می کنیم.
- چه چیزی می بینیم؟ باکتری ها (کوکسی یا باسیل)، مخمرها (مالاسزیا) یا سلول های التهابی.
- اهمیت: این تست مشخص می کند که آیا سگ شما نیاز به آنتی بیوتیک دارد یا داروی ضدقارچ. درمان اشتباه میتواند وضعیت را بدتر کند.
تراش پوستی
اگر مشکوک به انگل های میکروسکوپی باشیم با یک تیغ کند کمی از سطح پوست را می تراشیم. این کار دردناک نیست و تنها راه قطعی برای دیدن انگل های “دمودکس” یا “سارکوپتس” است که در عمق فولیکول مو زندگی می کنند و باعث خارش و جوش در بدن سگ می شوند.
بیوپسی: کلید طلایی تشخیص سرطان
به بخش حیاتی مقاله برمی گردیم. اگر سگی با یک ضایعه پوستی مراجعه کند که:
- ظاهری عجیب و زخمی دارد.
- با درمان های روتین خوب نشده است.
- یا دائما عود می کند.
در کلینیک مورفین ما بلافاصله پیشنهاد نمونه برداری میدهیم. تحت یک آرام بخشی سبک و موضعی تکه کوچکی از بافت برداشته شده و به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال می شود.
- چرا این کار حیاتی است؟ چون تنها راه تشخیص قطعی تومورهای بدخیم مثل ماست سل تومور یا لنفوم پوستی همین است. بسیاری از کیس هایی که ما با موفقیت درمان کرده ایم آنهایی بوده اند که صاحب حیوان از بیوپسی نترسیده و اجازه داده است ماهیت واقعی آن “جوش ساده” مشخص شود.
کشت باکتریال و آنتی بیوگرام
در مواردی که عفونت پوستی مقاوم شده و به آنتی بیوتیک های معمولی جواب نمی دهد ما نمونه را کشت می دهیم تا ببینیم دقیقا کدام آنتی بیوتیک روی باکتری های بدن سگ شما موثر است.
درمان های نوین پزشکی
علم درماتولوژی دامپزشکی در ۵ سال اخیر انقلاب کرده است. اگر دامپزشک شما برای هر نوع خارش و جوش در بدن سگ فقط قرص تجویز می کند باید بدانید که روش های جدیدتر و ایمن تری هم وجود دارد که ما در مطب مورفین از آن ها استفاده می کنیم.
داروهای هدفمند ضد خارش
- آپوکوئل: قرصی که نه کورتون است و نه آنتی هیستامین. این دارو دقیقا آنزیمی را که پیام “خارش” را به مغز می فرستد مسدود می کند. اثر آن فوق العاده سریع است (کمتر از ۴ ساعت) و عوارض جانبی کورتون مثل تشنگی زیاد و آسیب کبدی را ندارد.
- سایتوپوینت: جدیدترین تکنولوژی روز دنیا. یک آمپول بیولوژیک که هر ۴ تا ۸ هفته یکبار تزریق می شود و خارش ناشی از آلرژی آتوپیک را مثل آب روی آتش خاموش می کند. این دارو برای کبد و کلیه کاملا بی خطر است.
درمان تومورهای پوستی در صورت مثبت بودن سرطان
اگر تشخیص ما در کلینیک مورفین سرطان پوست مثل ماست سل تومور باشد استراتژی درمان کاملا متفاوت خواهد بود:
- جراحی با حاشیه وسیع: ما توده را برمی داریم اما نه فقط خود توده را. حدود ۲ تا ۳ سانتی متر از پوست سالم اطراف را هم برمی داریم تا مطمئن شویم ریشه های میکروسکوپی سرطان حذف شده اند.
- الکتروکموتراپی: روشی نوین برای تومورهایی که در نقاط سخت مثل پنجه پا یا گوش هستند و نمیتوان جراحی وسیع انجام داد.
شامپو تراپی
ما معتقدیم درمان پوست باید از روی پوست انجام شود نه فقط با خوردن قرص. شامپوهای حاوی کلرهگزیدین (ضدباکتری) و کتوکونازول (ضدقارچ) بخش جدایی ناپذیر نسخه درمانی ما برای کنترل خارش و جوش در بدن سگ هستند. استحمام صحیح میتواند مصرف آنتی بیوتیک خوراکی را تا ۵۰٪ کاهش دهد.
نقش تغذیه در سلامت پوست سگ
پوست برای بازسازی خود به شدت گرسنه مواد مغذی است. حدود ۳۰٪ از پروتئینی که سگ شما می خورد صرف حفظ سلامت پوست و مو می شود.
اسیدهای چرب امگا-۳ و امگا-۶
این ها معجزه میکنند. امگا-۳ موجود در روغن ماهی سالمون خاصیت ضدالتهابی قوی دارد و میتواند دوز داروهای ضدخارش را کم کند. امگا-۶ موجود در روغن های گیاهی به تقویت سد دفاعی پوست کمک می کند. در کلینیک مورفین، مکمل های تخصصی پوست و مو برای بیماران تجویز می شود.
رژیم های هایپوآلرژنیک
اگر مشکوک به آلرژی غذایی باشیم استفاده از غذاهای تجاری با پروتئین هیدرولیز شده ضروری است. در این غذاها مولکول های پروتئین آنقدر ریز شده اند که سیستم ایمنی بدن سگ نمیتواند آن ها را شناسایی کند و به آن ها حمله کند.
چرا شامپوی شما برای سگتان سم است؟
برای درک دلیل خارش و جوش در بدن سگ ابتدا باید بدانیم پوست آن ها چه تفاوتی با ما دارد. بسیاری از مشکلات پوستی از همین عدم آگاهی و استفاده از محصولات انسانی شروع می شود.
تفاوت در PH پوست
پوست انسان اسیدی است با ph حدود ۵.۵ در حالی که پوست سگ ها خنثی تر و متمایل به قلیایی است با phبین ۶.۲ تا ۷.۴. وقتی شما سگتان را با شامپوی بچه یا صابون انسانی می شویید لایه اسیدی محافظ پوست را از بین می برید. نتیجه؟ پوست خشک می شود، باکتری ها فرصت رشد پیدا می کنند و در نهایت خارش و جوش در بدن سگ ظاهر می شود.
ضخامت پوست
پوست سگ ها نازک تر از انسان است (۳ تا ۵ لایه سلولی در مقایسه با ۱۰ تا ۱۵ لایه در انسان). این یعنی آن ها نسبت به مواد شیمیایی محیطی، نیش حشرات و آلرژن ها بسیار حساس ترند.
چرخه رشد مو
موهای سگ ها به صورت چرخه ای رشد می کند و می ریزد. اختلال در این چرخه مثلا به دلیل بیماری های هورمونی مثل کم کاری تیروئید میتواند باعث طاسی موضعی و مستعد شدن پوست به عفونت شود.
پیشگیری بهتر از درمان
آیا میتوان جلوی خارش و جوش در بدن سگ را گرفت؟ همیشه نه مخصوصاً اگر ژنتیکی باشد اما با رعایت نکات زیر میتوان ریسک آن را به حداقل رساند. این توصیه هایی است که ما در بخش بهداشت کلینیک دکتر فروغی به مراجعین میکنیم:
برنامه منظم ضد انگل
منتظر دیدن کک و کنه نباشید. استفاده ماهانه از قطره های پشت گردنی یا قرص های ضدانگل بهترین بیمه برای پوست سگ شماست. حتی در زمستان هم انگل ها داخل خانه گرم شما فعال هستند.
برس کشیدن روزانه
برس کشیدن فقط برای زیبایی نیست. این کار باعث:
- حذف موهای مرده و جلوگیری از نمد شدن که خود عامل هات اسپات است.
- پخش شدن چربی طبیعی پوست.
- معاینه دقیق بدن: وقتی سگ را برس می کشید بهترین فرصت است تا هر گونه توده، جوش یا برجستگی جدید را پیدا کنید.
خشک کردن کامل پس از حمام یا شنا
رطوبت دشمن پوست است. اگر سگتان را می شویید یا او را برای شنا می برید حتما با سشوار لای موها و زیر بغل را کاملا خشک کنید. رطوبت باقی مانده باعث قارچ می شود.
شستشوی پاها بعد از پیاده روی
اگر سگتان آلرژی محیطی دارد بعد از هر بار پیاده روی پنجه هایش را با یک دستمال مرطوب یا آب خالی بشویید تا گرده گیاهان و آلودگی ها پاک شوند و جذب پوست نشوند.
کی باید نگران شویم؟
پوست آینه سلامت درون است. یک خارش و جوش در بدن سگ ممکن است فقط اثر نیش یک پشه باشد یا اولین نشانه یک بیماری خودایمنی، هورمونی یا سرطانی.
چه زمانی فورا به کلینیک مورفین مراجعه کنید؟
اگر یکی از علائم زیر را دیدید، زمان را از دست ندهید:
- خارش غیرقابل کنترل: سگ نمیتواند بخوابد یا بازی کند و فقط خودش را می خاراند.
- بوی بد بدن: نشان دهنده عفونت فعال باکتریایی یا قارچی.
- تغییر رنگ پوست: سیاه شدن یا قرمز آتشین شدن پوست.
- ریزش موی سکه ای: علامت قارچ یا دمودکس.
- هر نوع توده یا جوش که:
- خونریزی می کند.
- بیش از ۲ هفته مانده است.
- سریع بزرگ می شود.
- با لمس کردن متورم می شود.
در کلینیک دامپزشکی مورفین ما پوست سگ شما را با دقت بررسی میکنیم. چه یک آلرژی فصلی ساده باشد و چه یک تومور پیچیده، تیم درماتولوژی و انکولوژی ما تا بازگرداندن آرامش کامل به پت دلبندتان در کنار شماست.
اجازه ندهید خارش لذت زندگی را از بهترین دوستتان بگیرد. تشخیص درست کلید درمان قطعی است.
